TÜBİTAK 2209-B Üniversite Öğrencileri Sanayiye Yönelik Araştırma Projeleri Desteği Programı, ön lisans ve lisans öğrencilerinin sanayideki gerçek bir sorunu çözmeye yönelik projelerini destekler. Kısa cevap şu: önce bir sanayi kuruluşunda somut bir problem ve bir sanayi danışmanı bulursunuz, ardından akademik danışmanınızla araştırma önerisini TYBS ekranlarına girersiniz, son olarak danışman onayı ve kurum e-imzası ile başvuruyu tamamlarsınız.
Bu rehberde programın 2209-A’dan farkını, başvuru koşullarını, araştırma önerisinin bölümlerini, çalışma takvimi ile risk tablosunun nasıl doldurulacağını ve destek kazanıldıktan sonra istenen sanayi onay yazısını adım adım bulacaksınız. Böylece öneriyi kendiniz yazarken ya da danışmanlık alırken neye odaklanmanız gerektiğini baştan bilirsiniz.
TÜBİTAK 2209-B nedir, 2209-A’dan farkı ne?
Program, TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülür. Amaç, öğrencilere proje yönetimi deneyimi kazandırırken üniversite ile sanayi arasında küçük ama somut bir iş birliği kurmaktır. Desteklenen konular, sanayinin bir sorununu çözmeyi hedefleyen ya da sanayide uygulama potansiyeli taşıyan ürün, yöntem veya süreç geliştirme çalışmalarıdır.
Özellikle öğrenciler 2209-A ile 2209-B arasında kararsız kalır. Üstelik iki program aynı takvimle açılır ve benzer ekranlar kullanır. Ancak değerlendirme mantığı farklıdır. Akademik bir araştırma sorusunu merak ettiğiniz için çalışıyorsanız 2209-A projesi rehberimiz size daha uygun olabilir. Bir fabrikadaki fire oranı, bir üretim hattındaki darboğaz ya da bir yazılım firmasının test süreci gibi sahadan gelen bir problemi çözüyorsanız 2209-B daha doğru tercihtir.
| Ölçüt | 2209-A | 2209-B |
|---|---|---|
| Problemin kaynağı | Akademik merak, literatürdeki boşluk | Sanayi kuruluşundaki somut ihtiyaç |
| Danışman yapısı | Akademik danışman | Akademik danışman + ayrı bir sanayi danışmanı |
| Dördüncü değerlendirme ölçütü | Yaygın etki | Sanayi odaklı çıktılar ve yaygın etki |
| Destek sonrası ek belge | Gerekirse etik kurul belgesi | Sanayi onay yazısı (gerekirse etik kurul belgesi) |
| Tipik çıktı | Bulgular, bildiri, rapor | Prototip, iyileştirilmiş süreç, yöntem önerisi |
Bu nedenle karar verirken “fikrim nereden çıktı?” sorusunu sorun. Fikir bir işletmenin sorunundan doğduysa ve o işletmede size rehberlik edecek bir mühendis ya da uzman varsa, TÜBİTAK 2209-B başvurusu hem daha anlamlı hem de değerlendirmede daha ikna edici olur.
TÜBİTAK 2209-B başvurusu için kimler uygun?
TÜBİTAK’ın resmi program sayfasında yer alan başlıca koşullar şunlardır:
- Türkiye’de ön lisans ya da lisans programına kayıtlı olmak. Açık öğretim ve hazırlık sınıfı öğrencileri yürütücü veya ortak olamaz.
- ARBİS kaydını tamamlamak ve bilgileri güncel tutmak.
- Projeyi bir akademik danışman ve bir sanayi danışmanı rehberliğinde yürütmek. Bu iki kişi aynı kişi olamaz.
- Akademik danışmanın güncel YÖK kaydına sahip olması.
- Aynı dönemde birden fazla başvuruda ya da desteği süren başka bir 2209-A veya 2209-B projesinde yer almamak.
- Aynı proje için daha önce TÜBİTAK desteği almamış olmak.
Öğrenciler bireysel olarak ya da ekip hâlinde başvurabilir. Bir projede yürütücü dışında en fazla dört proje ortağı yer alabilir. Ayrıca yürütücü ve akademik danışman, TÜBİTAK’a karşı birlikte sorumludur.
Öte yandan sanayi kuruluşu tanımı da sınırlıdır. Program sayfasına göre Ar-Ge veya tasarım merkezi bulunan firmalar, teknoparklardaki sermaye şirketleri, organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren kuruluşlar ya da TÜBİTAK destekli en az bir projeyi sonuçlandırmış özel sektör kuruluşları bu kapsama girer. Dolayısıyla danışmanınızın çalıştığı firmanın bu tanıma uyup uymadığını başvurudan önce kontrol edin.
Son olarak dikkat çekici bir kural var: proje başlığında ve önerinin hiçbir yerinde firma adı, ticari ürün ya da marka öne çıkarılmamalıdır. Sanayi problemini anlatırken “orta ölçekli bir plastik enjeksiyon tesisi” gibi genel ifadeler kullanmak daha güvenlidir.
2026 çağrısı takvimi ve destek kapsamı
2026 yılı çağrısında başvuru ve akademik danışman onayı 7 Ekim–11 Kasım 2026 tarihleri arasında yapılıyor. Son gün sistem saat 17.30’da kapanıyor. Kuruluş yetkilisinin e-imza aşaması ise 16–23 Kasım 2026 arasında tamamlanıyor. Başvuru, kurum e-imzası atılmadan geçerli sayılmaz.
| Aşama | Kim yapar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Öneri ekranlarını doldurma | Proje yürütücüsü öğrenci | Form TYBS’de otomatik oluşur; ayrıca dosya yüklenmez |
| Danışman onayı | Akademik danışman | YÖKSİS ve ARBİS bilgileri güncel olmalı; iade edilirse düzeltilip yeniden sunulur |
| Kuruluş e-imzası | Üniversitenin kuruluş yetkilisi | Takibi yürütücü ve danışmanın sorumluluğundadır |
| Ön inceleme | TÜBİTAK BİDEB | Minimum karakter sınırına uymayan veya Türkçe olmayan öneriler elenir |
| Bilimsel değerlendirme | Panelist / danışma kurulu | Yalnızca sisteme girilen bilgiler değerlendirilir |
Destek kapsamında makine-teçhizat, sarf malzeme, seyahat ve hizmet alımı giderleri karşılanır. Projeler en çok 12 ay desteklenir ve 2026 çağrısında üst sınır 16.000 TL olarak açıklanmıştır. Buna karşılık kongre katılımı, yayın, patent, konaklama ve yeme-içme giderleri bütçeye yazılamaz. Ayrıca öğrenci ve danışmanlara harcırah ödenmez.
Bununla birlikte tarihler ve tutarlar her çağrıda değişebilir. Bu yüzden başvurmadan önce resmi sayfadaki güncel çağrı duyurusunu mutlaka kontrol edin.
Sanayi problemi ve TÜBİTAK 2209-B konu seçimi
İyi bir konu, sahadaki bir problemi ölçülebilir bir hedefe dönüştürür. Çünkü değerlendiriciler “bu çalışma bittiğinde firmada ne değişecek?” sorusunun cevabını arar. Bu yüzden konuyu teknoloji adıyla değil, problemle başlatın.
Konu bulmak için şu yolları deneyebilirsiniz:
- Staj yaptığınız ya da yapacağınız firma: Üretimde, kalitede veya bakımda tekrar eden sorunları not edin.
- Bölümünüzün sanayi bağlantıları: Hocalarınızın birlikte çalıştığı firmalar çoğu zaman küçük ölçekli problemler paylaşır.
- Teknopark ve OSB etkinlikleri: Kariyer günleri ve firma tanıtımları, sanayi danışmanı bulmanın pratik bir yoludur.
- Bitirme projesi fikriniz: Konunuz zaten bir işletme sorunundan doğduysa, onu sanayi ortaklı bir başvuruya dönüştürebilirsiniz.
| Geniş (riskli) | Daraltılmış (daha uygulanabilir) | Neden daha iyi? |
|---|---|---|
| Üretimde yapay zekâ | Görüntü işleme ile döküm parçalarında yüzey hatası tespiti prototipi | Tek hat, tek hata türü, ölçülebilir doğruluk |
| Enerji verimliliği | Kompresör hattında hava kaçağı tespiti ve tüketim izleme düzeneği | Somut ekipman, önce/sonra kıyası mümkün |
| Depo yönetimi | Yedek parça deposunda raf yerleşimi optimizasyonu | Veri firmada mevcut, sonuç sahada test edilebilir |
| Sürdürülebilir malzeme | Üretim atığı plastiğin belirli bir parçada geri dönüşüm oranı denemesi | Malzeme ve test yöntemi net |
Konu netleşince öncelikli alanlar listesine de göz atın. Projeniz kritik teknoloji alanlarıyla ilişkiliyse bu bağlantıyı gerekçesiyle yazmak, öneriyi güçlendirir.
TÜBİTAK 2209-B araştırma önerisi hangi bölümlerden oluşur?
2026 çağrısının başvuru içeriği bilgi notu, araştırma önerisini değerlendirme ölçütleriyle aynı sırada kurar. Bilimsel değerlendirmede ağırlıklar şöyledir: bilimsel nitelik yüzde 35, yöntem yüzde 25, proje yönetimi yüzde 20, sanayi odaklı çıktılar ve yaygın etki yüzde 20. Bu nedenle her bölümü bu ağırlıkları düşünerek yazmanızı öneriyoruz.
| Bölüm | Ne anlatılır? | Pratik ipucu |
|---|---|---|
| Özet (25–450 kelime) | Bilimsel nitelik, yöntem, proje yönetimi ve yaygın etkinin kısa özeti | En son yazın; tek paragrafta problemi ve çıktıyı söyleyin |
| Amaç ve hedefler (en az 350 karakter) | Problemin ne olduğu, hangi eksikliği gidereceği ve sanayiye yönelik içerik | Amaç tek cümle, hedefler ölçülebilir maddeler olsun |
| Yenilikçi yönü ve teknolojik değeri | Endüstriyel Ar-Ge içeriği, teknoloji düzeyi, benzerlerinden farkı | Mevcut çözümü kısaca anlatıp farkınızı somutlaştırın |
| Yöntem (en az 350 karakter) | Analitik veya deneysel yöntemler, literatür atıfları, takvimle ilişki | Her yöntemi bir hedefe ve bir iş paketine bağlayın |
| Proje yönetimi | Çalışma takvimi, risk yönetimi, araştırma olanakları | Firma ve laboratuvar altyapısını ayrı ayrı yazın |
| Sanayi odaklı çıktılar ve yaygın etki | Beklenen çıktılar, kategorilere ayrılmış ve ölçülebilir hedefler | Prototip, süreç iyileştirme, rapor gibi gerçekçi çıktılar seçin |
| Kaynaklar | Metinde atıf yapılan tüm kaynaklar | DOI numarası olan kaynaklara DOI ekleyin |
Özellikle “yenilikçi yönü” bölümü, 2209-A’da olmayan bir vurgu taşır. Burada akademik özgünlükten çok endüstriyel katkı beklenir. Örneğin “mevcut manuel kontrolde hatalar vardiya sonunda fark ediliyor; önerdiğimiz düzenek hatayı üretim anında işaretliyor” gibi somut bir karşılaştırma, soyut övgülerden çok daha etkilidir.
Ayrıca metni başka bir ortamdan kopyalarken biçim bozulabilir. Bilgi notu, tablo ve görselleri editör araçlarıyla eklemenizi ve onaydan önce mutlaka önizleme yapmanızı istiyor.
TÜBİTAK 2209-B öneriniz için destek alın
Proje fikrinizi, sanayi kuruluşunun alanını, ekip yapınızı ve önerinin hangi aşamada olduğunu WhatsApp üzerinden paylaşın. Kapsamı birlikte netleştirir, çalışma planını ve ücreti bütçenize göre belirleriz.
Çalışma takvimi ve risk tablosu nasıl doldurulur?
Öncelikle proje yönetimi bölümü, değerlendiricinin “bu ekip işi bitirebilir mi?” sorusuna cevap aradığı yerdir. Bilgi notuna göre proje toplam süresi en fazla 12 ay olabilir ve iş paketlerinin toplam süresi bunu aşamaz. Ayrıca en az bir iş adımı girilmelidir.
Bunun yanı sıra literatür taraması, sonuç raporu hazırlama, sonuçların paylaşımı ve malzeme alımı ayrı birer iş adımı olarak gösterilmemelidir. Her adım için ölçülebilir bir başarı ölçütü yazılır ve bu sütundaki değerlerin toplamı 100 olmalıdır. Takvimi kurarken iş-zaman çizelgesi hazırlama rehberimizdeki tablo mantığını kullanabilirsiniz.
| İş adımı | Süre | Başarı ölçütü (örnek) | Katkı |
|---|---|---|---|
| Sahada mevcut durumun ölçülmesi | 1.–2. ay | Seçilen hatta referans verinin toplanması | 20 |
| Düzenek / yazılım tasarımı | 3.–5. ay | Tasarımın sanayi danışmanınca onaylanması | 25 |
| Prototip ve ilk deneme | 6.–8. ay | Prototipin hatta çalıştırılması | 30 |
| Saha doğrulaması ve iyileştirme | 9.–11. ay | Önce/sonra karşılaştırmasının raporlanması | 25 |
Tablodaki katkı değerleri yalnızca yapıyı göstermek için verilmiştir; kendi projenize göre belirleyin. Risk yönetimi tablosunda ise her risk için bir B planı yazılır. Örneğin “firmadaki hat bakım nedeniyle durursa denemeleri laboratuvardaki test düzeneğine taşırız” gibi. Ancak B planı, projenin temel hedeflerinden sapmaya yol açmamalıdır. Yöntem değişiyorsa bunu açıkça belirtin.
Sanayi danışmanı ve sanayi onay yazısı
Sanayi danışmanı, programın kalbidir. Böylece firmanın problemini tanır, veri ve sahaya erişimi kolaylaştırır, çıktının gerçekten kullanılabilir olup olmadığını değerlendirir. Bu nedenle danışmanla başvurudan önce kısa bir görüşme yapın ve şu konularda anlaşın:
- Hangi verilerin paylaşılabileceği ve gizlilik sınırları,
- Sahada deneme yapılacak zaman aralıkları,
- Firma altyapısından hangi ekipmanın kullanılabileceği,
- Çıktının firmada nasıl test edileceği.
Destek kararı çıkan projelerde iş burada bitmez. Desteğin başlatılması için sanayi danışmanının çalıştığı ve projenin yürütüleceği kuruluştan, TÜBİTAK’ın belirlediği formatta imzalı ve kaşeli bir sanayi onay yazısı alınır. Bu yazı, e-posta ile bildirilen süre içinde BİDEB sistemine yüklenir. Çalışma etik kurul onayı gerektiriyorsa ilgili belge de yine bu süreçte istenir.
Dolayısıyla firmanın onay yazısını imzalayacağından başvuru aşamasında emin olun. Kararı aldıktan sonra yazıyı alamamak, desteğin hiç başlamaması anlamına gelebilir.
TÜBİTAK 2209-B önerisinde sık yapılan hatalar
- Sanayi bağlantısını sadece isimde bırakmak: Problem gerçekten firmadan gelmiyorsa değerlendirici bunu yöntem ve çıktı bölümünde hemen fark eder.
- Firma adını ya da markayı öne çıkarmak: Başlık ve öneri metninde kurum veya ticari ürün adı kullanılmamalıdır.
- Akademik ve sanayi danışmanını aynı kişi yapmak: Kural gereği iki farklı kişi gerekir.
- Literatür taramasını iş adımı yapmak: Bilgi notu bunu açıkça istemiyor.
- Bütçeye kapsam dışı kalem yazmak: Konferans, yayın ve konaklama giderleri desteklenmez.
- Başarı ölçütlerini ölçülemez bırakmak: “Sistem geliştirilecek” yerine neyin, nasıl doğrulanacağını yazın.
- Kurum e-imzasını takip etmemek: Danışman onayından sonra imza atılmazsa başvuru geçersiz kalır.
- Önizleme yapmadan onaylamak: Kopyala-yapıştır sonrası boş görünen bölümler ön incelemede elenmeye yol açabilir.
Ayrıca üretken yapay zekâ araçlarından yararlandıysanız TÜBİTAK’ın bu konudaki rehberine uymanız gerekir. Akademik danışman, metindeki her içeriğin doğruluğundan ve özgünlüğünden sorumludur.
TÜBİTAK 2209-B sürecinde nasıl destek veriyoruz?
Destek sürecinde öneriyi sizin yerinize sisteme girmiyoruz; başvuru, onay ve imza adımları programın kuralları gereği size ve danışmanlarınıza aittir. Bizim katkımız, fikrinizi değerlendirme ölçütlerine uygun, açık ve tutarlı bir araştırma önerisine dönüştürmenize yardımcı olmaktır.
- Sanayi problemini ölçülebilir amaç ve hedeflere çevirme,
- Yenilikçi yön ve teknolojik değer bölümünü somut karşılaştırmalarla kurma,
- Yöntem, çalışma takvimi ve risk tablosunu birbiriyle uyumlu hâle getirme,
- Bütçe kalemlerini destek kapsamına göre kontrol etme,
- Kaynakça ve atıf düzenini bilgi notuna uygun hâle getirme.
Ayrıntılar için TÜBİTAK proje danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Projeniz aynı zamanda bitirme çalışmanızsa, öneriden rapora uzanan süreç için bitirme projesi yaptırma hizmeti sayfamız da yol gösterir.
TÜBİTAK 2209-B hakkında sık sorulan sorular
Sanayi danışmanı olmadan başvurabilir miyim?
Hayır. Program, projenin bir akademik danışman ve ondan farklı bir sanayi danışmanı rehberliğinde yürütülmesini şart koşar. Firma tarafında rehberlik edecek kişiyi başvurudan önce netleştirmelisiniz.
Hangi firmalar sanayi kuruluşu sayılır?
Resmi tanıma göre Ar-Ge veya tasarım merkezi bulunan firmalar, teknoparklardaki sermaye şirketleri, organize sanayi bölgelerindeki kuruluşlar ve TÜBİTAK destekli en az bir projeyi tamamlamış özel sektör kuruluşları kapsama girer.
Ön lisans öğrencisi başvurabilir mi?
Evet. Ön lisans ve lisans programlarına kayıtlı öğrenciler başvurabilir. Açık öğretim ve hazırlık sınıfı öğrencileri ise yürütücü ya da ortak olarak yer alamaz.
Aynı yıl hem 2209-A hem 2209-B başvurusu yapılır mı?
Hayır. Aynı dönemde birden fazla başvuruda yer almak mümkün değildir. Fikriniz sanayi kaynaklıysa B, akademik bir araştırma sorusuysa A daha uygundur.
Öneri hazırlığı için sizden destek alabilir miyim?
Evet. Proje fikrinizi, sanayi kuruluşunun alanını ve takviminizi paylaştığınızda kapsamı birlikte netleştiririz; çalışma planını ve ücreti bütçenize göre belirleriz.
Sonuç olarak TÜBİTAK 2209-B başvurusu, sahadan gelen bir problemi akademik bir yöntemle çözme fırsatıdır. Gerçek bir sanayi ihtiyacı seçin, iki danışmanla erken anlaşın, ölçülebilir hedefler yazın, takvimi ve risk tablosunu gerçekçi kurun ve onaydan önce önizlemeyi atlamayın.
